Genel Bakış – Tarihsel Süreç İçinde Dünya Ekonomisi / Dr. Mağfi Eğilmez

Geleceğe yönelik rasyonel çıkarımlar yapabilmek, geçmişten dersler almak için tarihin önemi kuşku götürmez. Ekonomiyi anlamak da bu paralelde ekonomi tarihini anlamakla yakından ilgili. Bu yüzden tarihi sever, ekonomi tarihi ile ilgili kitapları ilgiyle okurum. Türkiye’de ekonomi ve ekonomi tarihi kitapları ile öne çıkan Dr. Mahfi Eğilmez’in Değişim Sürecinde Türkiye kitabı hakkında daha önce bir genel bakış yazmıştım. Şimdi de yurdumuzdan dünyaya açılan bir perspektifi yakalayabilmek, dahası ekonomi tarihinin kökenine inebilmek için Eğilmez’in Tarihsel Süreç İçinde Dünya Ekonomisi kitabına bir göz atalım.

Tarihsel Süreç İçinde Dünya Ekonomisi

Öncelikle bu iki kitabın yakın tarihler arasında çıktığını, içerisinde kesişen bilgiler olduğunu belirterek başlayayım. Tercihim Türkiye’den dünyaya açılan bir ekonomi serüvenini öğrenmek olduğu için okuma sıramda Dünya Ekonomisi’ni ikincil kıldım. Ancak ikisini de bağımsız zamanlarda ya da farklı bir sırayla okumak mümkün. Yani okuma sırası anlam bütünlüğünü bozmayacağı gibi iki kitaptan yalnız birisini okumanız da tercihinize kalmış.

Ekonomi deyince aklımıza her ne kadar para gelse de aslında işin özü, ihtiyaçlarımızın karşılanması adına yapılan değiş tokuşa dayanır. En nihayetinde yaşamak için tüketmemiz gerekir. Eğilmez de bu bağlamda ekonomi serüvenimizin başlangıcını avcı toplayıcı olan atalarımızın yaşamak için tüketmek zorunda olmasına, tabii olarak tüketime dayandırıyor. Doğanın sunduklarını tüketerek yaşamını sürdüren insanın zamanla nasıl artı değer ürettiğini ve bu artı değerle hangi devrimi gerçekleştirdiğini açıklayarak devam ediyor. Tarih öncesi çağlardan birine de adını veren bu devrim aslında bizleri yerleşik hayata taşıdığı da düşünülen (tersi de söz konusu) devrim. Ardından kendimizi diğer tarih öncesi çağlarda ne gibi ilerlemeler kat ettiğimiz hakkında kısa bir özet içinde buluyoruz. Yazarın buraya kadar ve sonrasında da her dönemin ekonomisini gayrisafi milli hasıla yönünden formüle etmesi eminim benim gibi sizlerin de hoşuna gidecektir.

İlerleyen bölümler; antik dünyadaki ekonomik örgütlenmeden Yunan, Roma ve İslam ekonomisine, coğrafi keşifler ile ticaretin yayılmasından doğunun yükselişine, sanayi devriminden kapitalizmin yükselişine ve oradan günümüze uzanan güzel bir ekonomi tarihi üzerine şekilleniyor. Sık sık yer verilen grafikler ve tablolar ile dönemlerin ekonomik durumunu zihninizde canlandırmanız oldukça kolaylaşıyor. Ayrıca liberalizm, merkantalizm, kapitalizm, emperyalizm vb. kavramlar da hafızanızdaki görüntünün berrak olması adına kronolojiyi bozmadan açıklanıyor. Eğilmez’in akademisyen oluşu burada kendini fazlasıyla hissettiriyor..Bu arada bu kadar güzel bir derlemenin kaynak bölümünü incelediğinizde çok önemli tarihçi ve ekonomistlerin isimlerini görmeniz kitabın içerik kalitesini ortaya koyuyor. Unutmadan! Kitapta bronz üretim metodundan ilk faizin kimler tarafından alındığına, ilk rüşvetin ve yolsuzluğun izlerinin hangi toplumda görüldüğüne ilişkin ilginç bilgilerin de bulunduğunu söylemeliyim.

Değişim Sürecinde Türkiye’de ayrıntıyla ele alınan ekonomi serüvenimiz bu kitapta kendine sonlara doğru küçük bir bölümde yer buluyor. Son olarak da geleceğe ilişkin öngörüler… Başta bahsetmiştik, tarihin esas amacı geçmişten ders çıkarmamızı sağlamak ve geleceğe dair öngörülerde bulunmamıza yardımcı olmaktır. Akıcı bir ekonomi tarihinden sonra yazarın geleceğe dair öngörülerde bulunması bu durumu güzel açıklıyor aslında. Dünyanın önemli kuruluşlarının verileriyle desteklenen bu öngörüler ülkemiz adına da önemli. Geleceğimizi geçmişin ışığıyla bugün yaptıklarımız şekillendiriyor. Umarım bu durumun çok geç olmadan farkına varırız.

Adnan İnan

Kaynak: Tarihsel Süreç İçinde Dünya Ekonomisi – Mahfi Eğilmez / Remzi Kitabevi

Yararlı Kaynak: Dr. Mağfi Eğilmez Blog

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s